Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Renske Solkesz

Energietransitie: participatie betekent niet automatisch draagvlak

‘Hoe kunnen we zorgen dat de inwoners van onze gemeente participeren in de energietransitie?’ Deze vraag wordt mij en mijn collega’s regelmatig gesteld. Een ontwerpvraag, wat mij betreft. Je vraagt inwoners immers om lokaal beleid mede vorm te geven. En dat is goed, want zo sluit het beleid aan bij wat inwoners nodig hebben.

Toch heb ik, vanuit mijn achtergrond als industrieel ontwerper, wel kanttekeningen. Want de verwachting dat participatie automatisch tot draagvlak leidt, is helaas niet waar. Vandaar drie vragen om over na te denken voor de start van een participatietraject:

Over welk onderwerp gaat het?

Inwoners weten ontzettend goed wat ze willen, maar niet per se wat er nodig is om dat ook voor elkaar te krijgen.

De meesten van ons hebben bijvoorbeeld niet voldoende kennis om een gefundeerde keuze maken over de watertemperatuur van een nieuw te bouwen warmtenet. Maar, ieder van ons is wel expert op het gebied van ons eigen huis, onze eigen wensen, onze eigen financiën en onze eigen zorgen. Zorg dus dat het onderwerp aansluit bij de expertise van de mensen die je vraagt om te participeren.

Welk resultaat wil je bereiken?

Ben je op zoek naar inzicht, bewustwording of co-creatie? Ieder van deze resultaten vraagt een eigen aanpak.

Wil je dat maatregelen aansluiten bij de wensen van inwoners? Vraag dan naar hun zorgen.

Wil je inwoners betrekken bij de keuze tussen meerdere opties? Leg dan uit wat de gevolgen van iedere optie zijn voor hun leefomgeving. Vraag inwoners naar de voor- en nadelen die zij zien, want vaak zijn die anders dan je denkt.

Wil je samen met bewoners het meest effectieve energiesysteem voor de stad ontwerpen? Denk dan nog eens goed na over wie je wilt betrekken, roep de experts en ga rekenen.

Wie wil je betrekken?

Het antwoord op deze vraag hangt samen met het onderwerp en het gewenste resultaat.

Elke gemeente kent wel een aantal voorlopers. Mannen en vrouwen die vaak vanuit hun werk betrokken zijn bij de energietransitie en in de avonduren hun eigen huis of straat aanpakken. Zulke inwoners kun je prima mee laten denken over de (technische) dilemma’s die je tegenkomt.

Vrijwel iedere gemeente heeft ook een ‘vocal minority’, een klein aantal inwoners dat hard roept. Let op, want hun wensen en zorgen hoeven niet die van de grote meerderheid te zijn. Daarentegen kunnen zij wel goed een ambassadeursfunctie vervullen wanneer zij binnen hun buurt veel invloed hebben.

Tot slot de zwijgende meerderheid. Geïnteresseerd in energietransitie of niet, maar in ieder geval bezig met andere prioriteiten. Zie hen als de experts op het gebied van hun eigen leefomgeving en betrek hen als zodanig.   

Kortom, wil je inwoners laten participeren in de energietransitie in jouw gemeente, baken dan het onderwerp goed af en weet wie je waarover wil betrekken.

Laatst, tijdens een van onze sessies met bewoners en gemeenteambtenaren, verwoordde één van de aanwezigen het treffend:

”Ik wil helemaal niet meedenken over het energiesysteem in onze stad. Daar weet ik niets van, het kost me veel tijd en het is jullie verantwoordelijkheid. Ik wil alleen keuzevrijheid over de termijn waarop ik ga aansluiten. Zodat ik zelf kan beslissen wat ik wanneer aan mijn huis ga doen.”