Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Léon Jansen

Zelfverantwoordelijkheid

 

We zijn allemaal zelf verantwoordelijk voor wat we doen met ons eigen lichaam. Het is echter de vraag of wij die verantwoordelijkheid wel aankunnen. Als het antwoord hierop negatief is, kun je je ook afvragen of je hieraan consequenties moet verbinden. 

De relevantie van bovenstaande vragen zit hem in het gegeven dat ons zorgsysteem is gebouwd op basis van solidariteit. Degenen die meer financiële ruimte hebben en gezonder zijn, dragen bij aan de mensen die lijden onder een zwakkere gezondheid en/of een slechtere financiële positie. Dit fundament van ons zorgsysteem staat regelmatig ter discussie, zeker in het geval van onverantwoord gedrag.

Een bekend voorbeeld is roken. Moeten mensen die roken en hierdoor gezondheidsklachten ontwikkelen zoals hart- en/of longproblemen, meer eigen risico betalen voor hun zorgverzekering? Dit klinkt logisch, maar tegelijkertijd roept dit bij de uitvoering toch wel vragen op. Want hoe controleer je of iemand rookt of gerookt heeft? En welke invloed heeft het besluit van een verzekerde om te stoppen met roken op de premie? En wat  als iemands partner rookt maar hij/zij niet? Want meeroken leidt ook tot gezondheidsrisico’s. Kortom, de uitvoering is nog niet zo gemakkelijk.

Dit geldt in nog sterkere mate voor zwaar overgewicht. Ook dat is gerelateerd aan een hogere kans op verschillende aandoeningen zoals hart- en vaatziektes, gewrichtsklachten en nu ook Corona-complicaties. In tegenstelling tot roken, is de relatie met onverantwoord gedrag veel minder evident. Overgewicht is weliswaar goed meetbaar via de bekende BMI-berekeningen, maar de oorzaak ervan  is complex. Als het alleen de verstoorde balans tussen (teveel) eten en (te weinig) bewegen is, dan is de oorzaak aantoonbaar een onverantwoordelijke leefstijl. Er zijn echter ook diverse andere redenen aan te voeren, waarom mensen dikker worden. Dit kan genetisch bepaald zijn, maar mensen kunnen ook door (niet overgewicht-gerelateerde)  gewrichtsproblemen of depressiviteit minder actief zijn, en aldus overgewicht ontwikkelen. Dit kan vervolgens weer de oorzaak verergeren, waardoor zo iemand ongewild in een negatieve spiraal van obesitas terechtkomt. En dan hebben we het nog niet eens over de verleiding van het voedselaanbod op de straat en via de TV die voor veel mensen moeilijk is te weerstaan. Hier leg je dus ook niet zo snel je vinger op.

Hoe leiden we dit in goede banen en zorgen we ervoor dat zowel de mens als het zorgsysteem gezond wordt en gezond blijft?  Ik doe een voorzet voor een positief systeem van belonen. Wanneer je gezond bent krijg je een belastingbonus. Dit is vrijwillig, maar je moet er wel wat voor doen. De huisarts moet een verklaring optekenen (met o.a. je gewicht en lengte) en de zorgverzekering bevestigt een laag gebruik van medische hulp. Eventuele  ongelukken en niet-leefstijl gerelateerde behandelingen worden niet aangerekend. Vanuit het solidariteitsprincipe krijgen financieel meer draagkrachtige mensen een lagere bonus. De kosten hiervan worden betaald door voedingsmiddelenbedrijven die hun omzet voor meer dan 40% halen uit producten die relatief ongezond zijn en niet aan een bepaald voedingsprofiel voldoen. Zo kan het criterium zijn, dat het hier producten betreft die bij de slechtste 40% van hun productgroep behoren. Dit stimuleert ook nog productverbetering. Dit percentage kan worden bijgesteld in de tijd. Want ja, als mensen of bedrijven moeilijk hun verantwoordelijkheid kunnen nemen, dan moet de overheid het maar doen.