Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Marcel Schuttelaar

In je eentje verander je het voedingssysteem niet

‘Onder een mooie groene teellaag van maatschappelijk verantwoord ondernemen gaat het granieten gesteente van een oud economisch systeem schuil’. Jan Bom, de hoofdredacteur P+, kan uitnodigend schrijven. Of ik als duurzame pionier van het eerste uur mijn visie wilde presenteren. ‘Omdat jij aan een nieuw voedingssysteem werkt’.

Gezond voedselsysteem

Daar moest ik aan denken tijdens het congres 50 jaar Humane Voeding en Gezondheid van Wageningen Universiteit afgelopen oktober. Ik had in de voorbereiding een keer gesuggereerd dat dit een mooi moment was waarop de vakgroep zich uit kon spreken over een echt gezond voedselsysteem. Dat wil zeggen dat belastingen en subsidies zo ingeregeld worden dat gezond en duurzaam eten relatief goedkoop wordt. Ook voor mensen met een lage sociaaleconomische status, die nu te veel dierlijk, te vet, te zout en te zoet eten. En heel weinig groenten.

Collegebanken

De organisatie koos voor een wat andere benadering: invoering van voedingsonderwijs voor artsen, een grotere mate van onafhankelijkheid van onderzoek en voor het strikt vasthouden aan de Schijf van Vijf. Ik miste de fundamentele systeemwijzigingen. Een tikje vooringenomen nam ik plaats in de collegebanken.

Doorbraken

Wat heeft een halve eeuw denken over voeding opgeleverd? Het belangrijkste wapenfeit is dat duizenden studenten zijn opgeleid, waarvan de kennis en inzichten inmiddels over de hele wereld zijn verspreid. ‘Wageningen’ heeft bijgedragen aan wetenschappelijke doorbraken. Vooral het ontdekken van de grootste weeffout in de industriële voedselproductie, het ontstaan van schadelijke transvetzuren. Daarnaast dat ouderen die extra eiwitten binnenkrijgen en meer bewegen veel langer vitaal en sterk blijven. Dat diabetes type 2 tegen te gaan is door het veranderen van gedrag en voedingsconsumptie. En over de belangrijke rol van voeding bij het ontstaan van kanker.

Overvoeding

En toch zijn overgewicht en diabetes wereldwijd een steeds groter wordend probleem. Nieuwe studies tonen aan dat mensen geneigd zijn méér te eten als voedsel sterk bewerkt is (de steeds populairdere Ultra Processed Foods), dan wanneer onbewerkt. Dat stuwt ongewild het aantal verorberde calorieën omhoog. Tegelijkertijd stijgt sinds een aantal jaar het aantal ondervoede mensen wereldwijd weer.

Integrale visie

Tot mijn verrassing werden er vervolgens twee systeemdenkers opgevoerd. Prof. Boyd Swinburn (University of Auckland) sprak over de ‘Global Syndemic en Planet Obesity’. Hij poneerde een integrale visie over het verband tussen het aantasten van de gezondheid van de planeet en die van de mens. Hij verbaasde zich erover dat opwarming van de planeet wél tot actie leidt, maar dat dit op het terrein van overgewicht nauwelijks gebeurt.

Food Policy

Dr. David Nabarro (Imperial College London) zette dit onderwerp nog scherper in zijn politieke context. Hij pleitte hartstochtelijk voor een nieuwe systeemvisie op ‘Food Policy’. In zijn ogen is dat noodzakelijk omdat de gezondheid van de planeet en dus de mens op korte termijn onderuit gaat. De huidige manier van produceren van de agrofood sector verergert het vraagstuk.

Vertraagd

Hij pleitte voor nature based solutions en een Foodtop à la het Klimaatakkoord van Parijs om dit denken een stap vooruit te helpen. In zijn ogen zijn er drie redenen waarom verbeteringen zo lang op zich laten wachten. De oppositie van sommige big food concerns. Overheden die het belastinginstrument niet voor gezondheid willen inzetten. En als laatste de publieke inertion, te vertalen als luiheid van de consument en kiezer.

Verantwoordelijkheid

Ik keek de professor aan die deze twee sprekers uitgenodigd had en stak mijn duim omhoog. Ze lachte. Zij begreep heel goed dat je de verantwoordelijkheid niet enkel bij de consument kunt leggen.

Haast

Volgend jaar bestaat Schuttelaar & Partners 25 jaar. In de loop van het bestaan van ons bedrijf hebben we zo onze eigen aanpak ontwikkeld. Vanaf 1995 wijzen we bedrijven erop dat duurzame en gezonde voeding en agroketens belangrijke en blijvende trends zijn. Die ook commercieel interessant zijn. Later hebben we dit aangevuld met het inzicht dat we veel meer tempo moeten maken. Het gaat te traag. We hebben haast.

Duurzame en gezonde keuze

Tegenwoordig proberen we de omgeving van de consument zo te veranderen dat de voor de hand liggende keus op ‘duurzaam en gezond’ valt. Dat betekent het veranderen van het aanbod in de supermarkt, de horeca, het onderwijs en de kinderopvang. Het introduceren van keurmerken waardoor producten duurzamer geproduceerd worden. Eigenlijk niet zozeer voor de consument maar voor de supermarkten zelf die ze benutten om het aanbod te verbeteren. En lobbyen we voor een rechtvaardig(er) belasting- en subsidiesysteem voor voedsel en landbouwgrondstoffen, samen met koploperbedrijven, verenigd in de Smart Food Alliance.

Omdat het in je eentje bijna onmogelijk is een systeem grondig te veranderen. Dat hebben wij de afgelopen kwart eeuw door schade en schande geleerd.

Deze column is verschenen in het nieuwe P+ marktboek (jaargang 18, nummer 1, 2019-2020): Verander het systeem.
 


Bedankt voor je inschrijving!
Er is een ongeldig emailadres ingevuld. Terug