Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Marcel Schuttelaar

De meeste mensen...

Ik behoor tot die paar procent Nederlanders die nog nooit iets online hebben besteld. Dus toen ik het bol.com doosje in de hal zag liggen wilde ik gelijk naar mijn buurvrouw lopen. Het bleek toch om mijn huisadres te gaan. Gert was zijn belofte nagekomen. Zoals altijd. Twee dagen daarvoor zaten we te eten op de Plaats. Hij had een fantastisch boek ontdekt. “Ik trakteer mezelf op 20 pagina’s per dag. Het is geweldig gedocumenteerd en zet me elke pagina weer op het verkeerde been.” Gert is nog van de generatie ‘homo universalis’ en heeft een fabelachtig geheugen. Hij zit vrij stevig in elkaar en is dus niet zo makkelijk op het verkeerde been te zetten. Ik begon meteen te lezen.

Radio

Twee dagen later lag ik weer eens wakker. Kennelijk is drie tot vier uur slaap, het wachtritme op zee, in mijn systeem gaan zitten. Net als mijn vader heb ik een radio naast het bed, een effectief middel om het hoofd stil te zetten. Deze keer niet. Na 5 minuten luisteren had ik het door. Rutger Bregman, historicus, een domineeszoon, vertelde over zijn bevindingen. “Vijf jaar terug schreef ik nog het omgekeerde. Maar na een zoektocht van vier jaar ben ik er uit. Ik zat er volledig naast. Het klopte niet wat ik toen schreef. De meeste mensen deugen.”

De ware aard

Ik was het zwarte schaap van ons voorbeeld gezin. Dat kwam door mijn mensbeeld. Met Kerst was het bij ons aan tafel soms oorlog. Mijn moeder hoopte altijd dat het gesprek niet over politiek zou gaan. Vader en de broers vonden de mens een wolf. Dankzij een dun laagje vernis slaagden we er in het leven een beetje houdbaar te maken. Maar zet je mensen een beetje onder druk dan komt de ware aard naar boven: zelfzuchtig, barbaars. Het Christendom en Darwin hadden onomstotelijk bewezen dat de mens er inherent op gericht was alle profijt naar zich toe te harken. De economie en de vrije markt waren dan ook op dat inzicht gevestigd. En dat was gezien de gruwelen van het communisme -het derde bewijsstuk- maar goed ook.

Godsdienstles

Dankzij het christen-socialisme van de fraters van de lagere school had ik een ander mensbeeld. Als schoolkinderen vergaapten we ons aan de verhalen van de geestelijke die ons godsdienstles gaf. Hij maakte op spannende wijze zijn essentie van het christendom duidelijk. Hij had meer op met de armen der aarde en had er geen bezwaar tegen als er wat rijkdom op creatieve wijze overgedragen werd. Het was, aldus de bijbel, voor een rijke immers moeilijker in de hemel te komen dan voor een kameel om door het oog van een naald te kruipen.

Misdienaar

Zes jaar misdienaar onder een missie pater completeerden de inkleuring. Deze man had in onze jeugdige beeldvorming de kookpotten van de kannibalen overleefd. Het was ons volstrekt duidelijk dat hij meer geïnteresseerd was mensen te helpen bij landbouw, onderwijs en medische behandelingen, dan in het overbrengen van religie. Dat werd als een soort bijvangst gezien. Kortom, dat de meeste mensen deugden werd ons in woord en daad getoond.

Afwijken

Als idealistisch actievoerder vond ik het moeilijk me in te passen in de communis opinio. Je moest tegen kernenergie zijn, tegen biotechnologie en tegen grote multinationals. En voor het gedachtengoed van links. Ik hou er van zelf na te denken, dus was ik het met sommige gedachten eens maar met sommige ook niet. Dat maakte me niet altijd populair. Ik merkte dat je werd buitengesloten als je in het openbaar te veel afweek. Maar als je de wereld beter wilde achterlaten, moet je soms juist afwijken.

Het ‘andere’ kamp

Als geëngageerd ondernemer ging mijn mensbeeld verder op zijn kop. De opdrachten en de moral support kwamen van zakenlieden uit het ‘andere’ kamp. In het maatschappelijke veld domineerde soms afgunst en eigenbelang. Waren een handshake en een mailtje genoeg voor een grote zakelijke deal, in het maatschappelijke veld ervoer ik tot mijn verbijstering dat een handtekening soms geen enkele waarde had. Beloftes verdampten als schimmen aan de horizon.

Vrolijk

Kortom, het credo ‘sadder and wiser’ leek ook aan mij te gaan kleven. Door me te omringen met gepassioneerde jonge en uiterst positieve mensen, hield ik het negativisme op afstand. Ik weigerde te geloven in het negatieve mensbeeld. En stopte gewoon de opgelopen averij zo diep mogelijk weg. Om zo het dagelijkse leven zo vrolijk mogelijk te houden. En daarmee andere mensen te verleiden onze acties te volgen.

Bregman

Ik ben pas op een derde, maar ‘De meeste mensen deugen’ is een geweldig medicijn. In 500 pagina’s boeiend proza neemt Rutger Bregman je mee in de onderbouwing van zijn stelling. Met een grijns ervaar ik dat mijn langzaamaan geërodeerde mensbeeld steeds weer een stukje wordt aangevuld en bijgesteld. Ik lees en herlees stukken. Over oorlogen waarin soldaten liever niet schieten. Over beschavingen die door rampspoed getroffen worden waarin de mensheid juist wel echte solidariteit toont. Over onze voorouders, de Neanderthalers, die veel slimmer waren, maar de sociale intelligentie om samen te werken misten. En dus uitstierven.

De meeste mensen…

Dat komt door onze evolutionaire wording tot ‘Homo puppy’ waarin eigenschappen als vriendelijkheid en zachte waarden zijn door veredeld. Net zoals dat bij onze huisdieren het geval is. Wij blozen, kunnen makkelijk in elkaars ogen kijken, zijn gebouwd voor sociale interactie. Bregman stelt Hobbes tegenover Rousseau, beschrijft en ontkracht beroemde experimenten uit de psychologie en criminologie. Hij duikt daarbij zoveel mogelijk in de originele bronnen en schuwt niet die ook weer na te trekken. En stukje bij beetje ontstaat zo een fascinerend en uiterst geloofwaardig beeld: ‘de meeste mensen deugen…’ Echt!


Bedankt voor je inschrijving!
Er is een ongeldig emailadres ingevuld. Terug