Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Marcel Schuttelaar

De menselijke maat; tijd om een grens te trekken

Afgelopen dagen zijn we via de media geconfronteerd met de overnamepogingen van Kraft Heinz. Unilever moest worden ingelijfd omdat dat gesplitst en gesaneerd nog veel winstgevender te maken is. Maar dat is alleen leuk voor aandeelhouders. Het maatschappelijk belang reikt natuurlijk veel verder. Het gaat hier om een van de grotere producenten van ons voedsel. Met een bijzonder trackrecord in duurzaamheid. Voorlopig is deze overnamepoging voor minimaal zes maanden voorbij, maar het zou mij niet verbazen als “het spel nu echt op de wagen is”. Als de voedselbeweging ook maar een knip voor de neus waard is spreekt ze zich krachtig uit tegen dit soort overnames.

De Voedseltop eind januari van de vier ministeries was een mooi feestje, geladen met positieve energie en goede intenties. In essentie is toen afgesproken dat Nederland over 5 tot 10 jaar de onbetwiste koploper is in veilige, gezonde en duurzame voeding. Critici vonden het wat te veel van het goede en vrijblijvend. Voor mij legde het weer bloot wat we allemaal wél weten maar weg schijnen te stoppen. 

Ik ben nu een jaar of veertig actief om ons voedsel en de wetgeving te verbeteren. Eerst als actievoerder, daarna als maatschappelijke adviseur van grote foodbedrijven en nu als ondernemer/oprichter van tal van spraakmakende initiatieven. Ondanks dat we in die veertig jaar grote successen hebben geboekt, heb ik me al die jaren verbaasd over de geringe bereidheid echt samen te werken. Een steeds groter leger zzp’ers en actiegroepen zien de voedseltransitie in de eerste plaats als middel van persoonlijk bestaan. En vervolgens als maatschappelijk doel. 

Dat betekent dus dat we wel successen boeken richting beter en eerlijker voedsel, maar te vaak in de marge. Voor elke biologische boer die er bij komt, verdwijnen tientallen kleine gangbare. We zijn erin geslaagd om een eerlijkere prijs te hebben voor bv. Fairtrade koffie en bananen. Maar het prijsgevecht in de rest van het assortiment is harder dan ooit. Theoretisch zijn we het wel eens over het belang van inclusieve prijzen, grondgebonden veehouderij, bodemvruchtbaarheid, bijen als bestuivers en een gezond voedselaanbod voor de lagere sociaal economische klasse. In de praktijk worstelen we met monopolievorming, mestoverschotten, verziltende bodems, verschralende biodiversiteit en een steeds grotere gezondheidskloof tussen arm en rijk. 

De rode draad in de onvrede van grote delen van de Europese burgerij met de politiek heeft te maken met ‘de menselijke maat’. Die zijn we onder het neo-liberalisme aardig kwijtgeraakt. Populistisch rechts heeft de wind mee omdat veel mensen buitengesloten zijn en terecht voelen dat ze geen grip meer hebben op hun omgeving. Dat leidt altijd tot boosheid. Die richt zich dan weer deels op de multinationals, die vaak eigen wetten en fiscaliteiten lijken te kennen. Het is nu eenmaal lastig te begrijpen waarom mondiale luchtvaartmaatschappijen belastingvrij mogen tanken, koffieketens belastingvrij kunnen serveren, en befaamde kledingmerken hun spullen nagenoeg gratis kunnen laten maken. Daar kun je als zelfstandige of als mkb’er, ingeklemd tussen regels en procedures, niet tegen op. 

Nu heeft een bedrijf met een omzet van 53 miljard euro met een winst van ca 10% en 170.000 werknemers ook niet direct met menselijke maat te maken. Maar het opslokken van Unilever door private equity zou vrees ik het einde betekenen van een company die zich als geen ander inzet grondstofstromen te verduurzamen. En mensen wereldwijd een beetje een bestaan te bieden. Polman heeft zijn bedrijf bijna letterlijk aan het behalen van de Sustainable Development Goals vastgeketend. Of het nu gaat om het verbeteren van lonen van theepluksters in Kenia, schoon water en hygiëne voor armen in India, of het verbeteren van de duurzaamheid van palmolieplantages in Maleisië en Indonesië. Of om het gezonder maken van hun foodmerken voor de westerse consument.

Daar zit natuurlijk ook de nodige marketing bij. Critici spreken ook wel over “de producent van zakjes en pakjes”. Maar voor mij is cruciaal dat zo’n overname het einde kan betekenen van een bedrijf dat hoog staat in de Dow Jones Sustainability Index en door zijn opstelling een inspiratieplatform ten goede vormt voor de hele agrofoodsector. 

Kortom: het zou mij niet verbazen als deze ballon de start vormt van een serie overnames in de foodwereld. Maar ons eten is te waardevol om enkel uitgedrukt te worden in beurskoersen. Ons eten is te belangrijk om slachtoffer te zijn van overnamegevechten. Ons eten smaakt niet bij kille sanering. Daarom een oproep aan eenieder die het belangrijk vindt dat ons eten gezonder, duurzamer en eerlijker wordt: trek een grens, zeg nee tegen dit soort overnames. Terug dus naar de menselijke maat in onze voedselproductie.


Thank you for your registration!
Invalid email address Back