Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Marcel Schuttelaar

Nieuwe oudjes deel 4 - Laatste Vrijheid

Mijn vermoeden werd weer werkelijkheid. Amerika koos tegen alle voorspellingen in voor Trump. Na het Oekraine referendum, de Brexit, is Trump de volgende in een serie van proteststemmen. Amerikaanse burgers die twee of drie banen nodig hebben om te overleven hebben hun Amerikaanse droom nieuw leven in geblazen. Mak schreef er een prachtig boek over; ‘Reizen zonder John’ (Steinbeck). Over de desolate verwaarlozing en neergang van wat eens Amerikaans trots was. De stadjes, het sociale netwerk en infrastructuur in het binnenland. Over zij, die vergeten worden, buitengesloten zijn. Ook in de verkiezingspolls. Die proteststemmen lieten zich nu horen. Het thema van een eerder geschreven column die binnenkort in P+ gepubliceerd wordt.

Het onderwerp 'vereenzaamde, slecht verzorgde oudjes' is op het ogenblik dagelijkse kost voor elke krant. En dat zal, met de verkiezingen in aantocht, niet minder worden. Columnist Hugo Borst maakte veel stof los met zijn pamflet 'scherp op ouderenzorg'. Bureaucratie, de overhead van dure, incompetente bestuurders en afwentelingsgedrag hebben volwaardige ouderenzorg verdrongen. In brede lagen van de samenleving is nu het besef doorgedrongen dat de verpleeghuiszorg echt anders moet. Het wordt door al die schrijnende getuigenissen duidelijk dat we ergens de weg zijn kwijtgeraakt. In stilte heeft onze samenleving de afgelopen decennia wat asociale trekjes gekregen. Zij die te weinig geld hebben zorg in te kopen of te geïsoleerd zijn geraakt vallen compleet buiten ons zichtveld.

Het zijn steeds weer dezelfde mechanismen die mensen buitensluiten. Daar moest ik aan denken toen ik tijdens de CEO Convention Erik van 't Zelfde ontmoette. Hij is voormalig directeur van de Hugo de Groot school in Rotterdam. Zo'n school die volledig door het ijs was gezakt en tot de slechtst presterende van Nederland behoorde. Inclusief heftige criminaliteit, de complexe problemen van de multi culturaliteit en een compleet onveilige, niet inspirerende omgeving. Honderd minuten zaten wij, 100 directieleden van foodbedrijven, op de punt van onze stoel te luisteren naar een beeld over een deel van onze samenleving dat we niet voor bestaanbaar hadden gehouden. Met een enorme dosis energie en een soort no nonsense leiderschapsstijl is van 't Zelfde er in een jaar of vijf in geslaagd de school tot een van de best presterende van Nederland te maken. Met een nieuwe, geïnspireerde crew, gratis schoolmaaltijden, een veilige omgeving en echte zorg voor de kids. Missie geslaagd, maar natuurlijk ook vijanden gemaakt. Hij is er nu weg. Niet vrijwillig. Hij wilde of mocht er niets over zeggen. Ik vermoed dat delen van het schoolbestuur, de inspectie of de gemeentelijke politiek blij zijn dat deze compromisloze onruststoker vertrokken is. Zijn optreden was immers een spiegel voor het feit dat er in Nederland nog steeds honderden scholen zijn waar jaarlijks tienduizenden jongeren afzwaaien zonder dat ze geleerd hebben om zich op de arbeidsmarkt te kunnen redden. Zo wordt een nieuwe generatie buitengeslotenen gecreëerd, zoals ik ze maar wil noemen.

Het zou aardig zijn een kaartje van deze groepen in ons polderlandje te maken. De mensen onder de armoedegrens bijvoorbeeld: zo’n 1 op de 10 huishoudens. In Den Haag groeide het aantal huishoudens dat niet of nauwelijks meer dan het sociale minimum verdient in twee jaar tijd met 10.000. ‘Armoede piekt onder Haagse 65-plussers’ kopte het AD. Een kwart van alle 65-plussers in Den Haag leeft nu alleen van de AOW. “Bij de voedselbank komen heel veel ouderen. Ze zijn de schaamte voorbij”. In totaal zijn al 90 duizend huishoudens hiervan afhankelijk. Dan zijn er de analfabeten; pakweg 10 procent van de Nederlanders kan nauwelijks lezen en schrijven. De honderdduizenden compleet onverzekerde ZZP’ers, velen zonder pensioenopbouw. En zo zijn er tal van andere groepen. Dat wordt een interessante kaart.

Het meest wonderlijk is dat dit soort zaken zich volledig buiten het zicht van de bovenlaag in onze samenleving lijken te voltrekken. De tweedeling wordt enerzijds scherper, maar blijft anderzijds kennelijk onzichtbaar. 

Persoonlijk vind ik de samenleving gehaaster en oppervlakkiger geworden: mensen trekken zich terug in een harnas. Ik had daar altijd woorden over met mijn vader, een man die een oorlog en een diepe crisis had meegemaakt. Hij vond de samenleving toen al hard terwijl ik geloofde in het linkse ideaalbeeld. Of hij nou gelijk had of niet, anno nu wordt het Rijnlandse model van overleg in steeds sneller tempo ingewisseld voor een pure Angelsaksische vechtmaatschappij. Alles wat niet weerbaar genoeg is, moet eigen wegen vinden of wordt buitengesloten.

Na 21 jaar consultancy heb ik deze zomer besloten het roer om te gooien. Na jarenlang actie voeren en toplevel consultancy om duurzaamheid te versnellen en gezondere producten op de markt te krijgen, heb ik de behoefte aan wat ruimte. Ik ga in 2017 leven van mijn prepensioen; wel blijven werken, maar even los van de dominante uurtje-factuurtje-cultuur. Vrouwlief werkt een dag of vier vrijwillig voor de Voedselbank in Den Haag. Ik ga eens nadenken hoe ik de komende jaren, zoals Erik toonde, onze Rijnlandse beschaving kan supporten.

Ik pak ‘de laatste vrijheid’, zoals twee vrienden hun zeiltocht rond de wereld noemden. Een beetje buitengesloten, maar dan door eigen keus.


Bedankt voor je inschrijving!
Er is een ongeldig emailadres ingevuld. Terug