Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Marcel Schuttelaar

Nieuwe oudjes deel 3 - Weg van de eenzaamheid

Op zeilvakantie in Denemarken uitgebreid het eilandenrijk verkend. Daar het tweede deel van Hendrik Groens dagboek gelezen: 'Zolang er leven is'. De hilarische beschrijving van 365 dagen bejaardenhuis gezien door de ogen van een alleenstaande 85-plusser. Een huis waar een clubje ouderen, verenigd in OMANIDO -oud maar nog niet dood- er het beste van probeert te maken. Met dagtochtjes, borrels en bijeenkomsten. En een beetje activisme. Omdat de Volkskrant de ware identiteit van de gastschrijver onthulde, is de brille er voor mij een beetje af. Iets minder gelachen daardoor. Hendrik verkiest uiteindelijk de truttigheid van een bejaardenhuis boven de eenzaamheid van het zelfstandig wonen.

Het beleid van de Nederlandse overheid is helder. Ouderen moeten zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen, met hulp van vrienden, buren, familie en wat professionele zorg. In 2014 woonde 75 procent van de 85 plussers zelfstandig, tien jaar terug was dat 65 procent. Verzorgingshuizen worden in rap tempo gesloten. Je moet al behoorlijk terminaal of compleet dement zijn om nog in het verpleeghuis terecht te komen. Voor de allerlaatste dagen is er dan het hospice. Ook op de thuiszorg is gruwelijk bezuinigd. Bizar dat de zorg voor ouderen nu, in een zeer geïndividualiseerde samenleving, van de eigen omgeving moet komen. Ik heb nooit helemaal begrepen waarom er in een land dat zo rijk is, zo hard bezuinigd moet worden op essentiële infrastructuur. Waarom kon fatsoenlijke ouderenzorg decennia terug wel betaald worden, toen we een stuk armer waren?

Ik heb die ‘arme tijd’ zelf nog meegemaakt. Begin jaren zestig ben ik zes jaar misdienaar geweest in een katholiek bejaardenhuis. Wat ik me nog herinner zijn vrij vitale oudjes die met een klein maar keurig kamertje hun privacy, zorg en gezelligheid hadden. Dat bejaardenhuis lag niet weg gestopt in de 'natuur', maar stond aan de rand van de binnenstad. Ook dat gaf afleiding en gezelligheid. Natuurlijk was het ook enigszins beklemmend en betuttelend. Maar om met Hendrik Groen te spreken, er werd royaal voldaan aan de drie C's waar bejaarden behoefte aan hebben: comfort, controle en contact.

Het ingezette saneringsbeleid leidt tot forse aanscherping van de tweedeling in de samenleving. Zij die voldoende geld hebben en bovendien over een veel betere gezondheid beschikken, zoeken alternatieve woonvormen, zoals een eigen woonproject. Dit zijn overigens geen tachtigers maar vitale zestigers. Of ze zetten privé betaalde zorg op, variërend van extra hulp tot zorghotels. Zij die dat niet kunnen en  de pech hebben weinig sociale contacten te hebben, vereenzamen gruwelijk. Er zijn volgens Hendrik Groen zo'n 200 duizend extreem eenzamen in ons land. Dat zijn mensen die minder dan eens per maand bezoek ontvangen.... Of, om met de zanger Herman van Veen te spreken: 'Eenzaamheid is de grootste kanker van deze tijd'. In onze straat hebben we een succesvol projectje gestart waarbij alleenstaande oudjes gezamenlijk uitgenodigd worden voor een etentje bij een straatgenoot. Een groot succes. Eens per twee maanden gezelligheid...

Veel mensen in mijn omgeving gaan die eenzaamheid niet afwachten. Zij trekken de stad weer in op zoek naar gezellige appartementen, liefst met royale service mogelijkheden. Hendrik Groen verwacht de komende decennia dan ook een revival van de verzorgingshuizen nieuwe stijl voor mondige ouderen: 'Overal worden de prachtigste verzorgingstehuizen gebouwd voor een tsunami van mondige ouderen die absoluut NIET zelfstandig willen wonen'. Hij voorziet een miljardenmarkt vanwege de wensen van de nieuwe senioren.

Het viel me op dat er in Denemarken, vanuit de overheid, veel aandacht voor het gezamenlijke is. Overal zijn voorzieningen om fysieke en sociale verbindingen te versterken. Tussen de honderden eilanden, tussen mensen en tussen subculturen. In Deense haventjes viel de rol van de 'leugenbank' op die daar, zoals vroeger ook bij ons, een belangrijke rol speelt als ‘hangplek’ voor oudjes. Veel Deense eilanden worden vooral bevolkt door 60-plussers. In ons favoriete Femø lag de gemiddelde leeftijd van de 106 bewoners tussen pensioen en het graf, aldus de plaatselijke supermarkt eigenaar. Centraal in de haven was een terras, een uiterst rommelige maar gezellige barak en wat bankjes waar geklust en vooral gepraat werd. Het was een komen en gaan van eilanders die de dagelijkse besognes met elkaar bespraken. De bierconsumptie begon mogelijk wat vroeg op de dag, er was wellicht sprake van wat overgewicht bij deze of gene, maar het geheel oogde prettig geanimeerd. Een leugenbank in wat uitgebouwde vorm dus. Het lijkt me dat Hendrik Groen hier graag een dagtocht naar gepland had. Weg van de eenzaamheid, zogezegd.

Deze column verschijnt in de nieuwe uitgave van P+, het tijdschrift voor duurzaam ondernemen in Nederland.

Marcel Schuttelaar
Oprichter en managing partner van Schuttelaar & Partners.

 

 
 
 

Thank you for your registration!
Invalid email address Back