Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Marcel Schuttelaar

Nieuw oudjes - deel 1

Het gebeurt eigenlijk zonder dat je het door hebt. Steeds sneller nader ik de pensioengerechtigde leeftijd. En met mij een hele geboortegolf. Nederland vergrijst, in hoog tempo. Met veel vitale zestigers maar ook met een bijna complete generatie versleten pensionado’s. Het ligt er maar aan ‘waar je stijfselkistje’ heeft gestaan om met de net overleden, Jordaanzangeres Zwarte Riek te spreken. In de volkswijken van Amsterdam ben je zo’n twintig jaar eerder versleten dan in het sjieke Zuid. Vogelwijkers leven bijna tien jaar langer dan Hagenezen in de Schilderswijk of het Laakkwartier. Je hebt die oudjes nu in soorten en maten, van compleet afgehaakt en afgestompt tot vitaal mantelzorger, coach of bestuurder.

Het zal een jaar of vijf geleden zijn dat ik op een zaterdag het gemeentehuis binnen liep. Daar was net een ouderen event georganiseerd. Ik zag veel grijs en wat rollators. De gemeente hield een beurs om oudere bewoners van de stad uit te leggen welke voorzieningen speciaal voor hen bedoeld waren. Zoals de Haagse Ooievaarspas: ‘Iets voor bejaarden, dus niets voor mij’. Met een schok las ik op een paneel dat ik qua leeftijd voortaan recht had op zo’n pas. Snel doorgelopen. Het frame ‘bejaarde’ lag me duidelijk niet.

Toch begint er wel iets te knagen. Je kunt je wel heel vitaal voelen, maar je leeftijd kun je niet ontkennen. Dat moet het vonkje geweest zijn dat me overhaalde een vreemd boekje te kopen. ‘Pogingen iets van het leven te maken. Het geheime Dagboek van Hendrik Groen, 83 ¼ jaar oud’. Ik was al een keer of wat langs het stapeltje boeken bij boekhandel Paagman gelopen. Had een exemplaar een paar keer opgepakt om te bekijken. Niets voor mij, maar er was toch iets wat intrigeerde. Uiteindelijk aangeschaft. In een keer uitgelezen, zelden zoveel gelachen. Het leven, of wat daar van over is, door de ogen van een knap bejaarde bewoner van een verzorgingshuis.

Tijdens mijn studententijd heb ik met een groepje collega’s honderden bejaarden geïnterviewd in een vijftal Rotterdamse verzorgingshuizen. Gesprekken die vaak een uur of twee duurden. Soms was je de eerste bezoeker in een jaar tijd, dan kun je niet even binnenkomen met een standaard vragenlijstje. Maanden achtereen waren we dagelijks aanwezig in het huis. Met het lezen van Hendrik Groen kwamen al die herinneringen weer terug. Het beklemmende van het naderende einde. Dat je niet meer relevant bent in en voor de samenleving. Het weggestopte, in kleine kamertjes. Vaak enkel een kastje voor wat privé spulletjes. En de impliciet dwingende moraal om vooral mee te doen in het ritme en de mores van het tehuis.

Hendrik heeft blijkens zijn dagboek nogal moeite zich aan te passen. Ongeacht of het daarbij gaat om de ouderdom, de dwingende regels van het tehuis of zijn gebrekkige fysieke performance. Hij probeert met enkele leeftijdsgenoten de tijd leefbaar te maken. Kookworkshops, flinke borrels, stedelijke uitjes per scootmobiel of taxi, gezamenlijk proberen ze er nog iets van te maken. En botsen daardoor flink met wat eigenlijk van hen verwacht wordt. Aanpassen en gewoon braaf oud zijn.

Onlangs was ik op bezoek bij een nogal erudiete vriend in zo’n kamertje in een verzorgingshuis. Hij zat aan een klein tafeltje, tegenover een tv op een meter of twee. Hij had een bijzonder leven achter de rug en was nu de 85 gepasseerd. Ik vroeg hem hoe dat nu was. “(-)Tot nu toe was het erg mooi, maar ik word af en toe wel benauwd van het idee dat ik ook wel 95 kan worden. Dan zit ik nog tien jaar op deze stoel tegenover die tv. Ik kijk tegenwoordig alle sportwedstrijden. Daar kan ik wel van wakker liggen.”

Misschien ligt daar de reden dat de dagboekbeschrijvingen van Hendrik Groen me zo aanspreken. Het niet neerleggen bij de impliciete moraal en schijnbare onvermijdelijkheid. Het leven dus toch nog naar je hand proberen te zetten, al ben je de tachtig gepasseerd en is het beste er al flink van af. Nieuwe oudjes noem ik dat.

Deze column verscheen in P+, het tijdschrift voor duurzaam ondernemen in Nederland.


Thank you for your registration!
Invalid email address Back