Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Marcel Schuttelaar

Vakantiecolumn: Het doel van het bestaan

Het voordeel van een 70-urige werkweek is dat je niet veel na hoeft te denken. Het klinkt misschien paradoxaal, maar het is zo. Mijn dagen zitten per uur volledig volgepland met overleg en praktische taken. De weinige uren rek gaan op aan het bijhouden en beantwoorden van de email. Dit proces stopt ‘du moment’ dat ik aan boord van mijn zeilboot stap. Zeker tijdens vakantie, als we het rondje IJsselmeer, Wadden- en Noordzee varen, schieten de hersenen los uit de stand-by stand. Terwijl ik geniet van het water, de stilte en het uitzicht komen de grote vragen langzaam aanwaaien. Die over de relevantie van wat we doen, het doel. Waar gaat het eigenlijk om in je leven…

Op zo’n dag werd ik getriggerd door een toevallige opmerking van een visserman in ruste. Volgens hem gingen bijna al zijn verdiensten van een weekje visvangst op aan brandstof. Dat kon zo maar 35 duizend liter gasolie zijn. Wie zeilt heeft de tijd om te denken dus berekende ik dat voor wat hij in een weekje vissen verstookt, ik dertig jaar auto rij. Bizar. Het gaat me er niet om het vissen of varen te veroordelen, maar om de verhoudingen, de volledige afhankelijkheid van onze economie van fossiele brandstoffen, in zulke grote getallen. En onze bescheiden individuele pogingen daar wat van af te knabbelen met zonnepanelen op het dak, led-lampen en hybride auto’s die, zoals in mijn geval, 16 kilometer elektrisch kan rijden.

Het nieuws in mijn vakantie werd gedomineerd door het ‘ruimhartige’ beleid van Europa om oorlogsvluchtelingen op te nemen en door wisselende berichten over het klimaat. Om met die vluchtelingen te beginnen. Ik snap dat het een schier onoplosbaar probleem is, maar ik schaam me er op zulke momenten voor Europeaan te zijn. Dat wordt nog wat als hele gebieden door klimaatverandering onbewoonbaar gaan worden. Daar ben ik vrij uitgesproken over.

Persoonlijk zie ik de aarde als een organisme wat in staat is lang zodanige omstandigheden te handhaven dat wij er als mensheid behaaglijk kunnen leven. Voor het gemak beschouw ik die aarde als een soort buffer. Een ecosysteem gedomineerd door evenwichtsreacties die steeds weer terug willen naar comfortabele en leefbare klimaatcondities. Maar buffers kennen grenzen en omslagpunten…

Shell kwam deze zomerperiode in het nieuws vanwege de nieuwe poging om binnen de poolcirkel naar gas/olie te boren. En Greenpeace koos meteen een nieuw speerpunt: dit initiatief moet stoppen. Nu het poolijs zich steeds verder terugtrekt als gevolg van het verstoken van fossiele brandstoffen, gaan we de ontdooide zeevlakte benutten om, jawel, naar nog meer fossiele brandstoffen te zoeken.

Zo’n zelfde effect lijkt te gebeuren bij de Noordelijke doorvaart. Eeuwenlang heeft de zeevarende mensheid gedroomd boven Rusland langs te kunnen varen, om zo west en oost te verbinden. Dat scheelt vandaag tien dagen op een gemiddeld containertransport. Maar met de huidige kwaliteit stookolie betekent dat gelijk dat we de Noordpool zwart stoken. Een dagje containerschip verbrandt per dag 260 duizend liter van dat vloeibare asfalt. Met een zwart roetlaagje op het ijs gaat het zonlicht weerkaatsende effect van de poolkap verder verloren en zal de smelt en destructie steeds sneller verlopen. Bernice Notenboom heeft daar net een aangrijpende film over gemaakt. Klimaatwetenschapper Hansen waarschuwde ons daarvoor deze zomer. Er is volgens zijn onderzoek een aanzienlijke kans dat de zeespiegel deze eeuw nog meters stijgt. Hansen verwacht veel heftigere klimaateffecten. Heb ik deze zomer ook op mijn zeilboot even aan mogen ruiken. Ik zag de weervoorspelling en legde IJsvogel in de haven van Texel vast met maar liefst zes lijnen. Tijdens de zwaarste zomerstorm die ik ooit heb meegemaakt mat ik meer dan 62 knopen aan windsnelheid. Het kan nog veel harder, maar ’t doet je even realiseren wat heftig weer betekent.

Eind november begint de klimaattop in Parijs. Urgenda gaat op voettocht om beleidsmakers te vragen nu eindelijk eens met een mondiaal antwoord te komen. Ze hebben hun acties de komende maanden gecentreerd rond dit issue. Dat lijkt me volkomen terecht. De overschakeling van fossiel naar duurzaam is de grootste uitdaging waar de mensheid voor staat. Voor de natuur hoeven we overigens niet in actie te komen, die redt zich wel. Het kan wat eeuwen duren, maar ooit herstelt die buffer zich weer. Maar voor ons mensen worden het spannende tijden. Dat kunnen we dan weer als een voordeel zien. Het doel van het bestaan zou zich wel eens heel scherp aan ons kunnen opdringen.

Marcel Schuttelaar, met dank aan Jan Bom.

Deze column verschijnt in de nieuwe versie van P+, het tijdschrift voor duurzaam ondernemen in Nederland.


Thank you for your registration!
Invalid email address Back