Contact

Zeestraat 84
2518 AD The Hague
Netherlands

Other locations ›

Marcel Schuttelaar

De prijs van ons eten

Er is veel onvrede over de prijs van ons voedsel. Dat zien we deze week aan de protesten in Brussel over de te lage prijzen van landbouwproducten. Dick Boer, ceo van Ahold, was op Radio 1 met de halfjaarcijfers. Hij eindigde het interview met een statement over de vaak te lage prijs van ons voedsel. Dick vindt dat we de klant beter de waarde van voedsel en dus van de prijs ervan, uit moeten leggen. Hij was blij met de stijgende verkoop van biologisch. Kennelijk zijn steeds meer consumenten bereid daarvoor te betalen.
Toen Dick net ceo van Albert Heijn werd, ik dacht zo’n 20 jaar terug, sprak ik hem over dit onderwerp. Ik maakte me zorgen over de prijsdruk van de supermarkten. Dick over de gepercipieerde macht van de supers, bijvoorbeeld tegenover boeren. Hij maakte zich zorgen dat de consument daarop aan zou slaan. We waren het er toen al volledig over eens dat een faire prijs een cruciale randvoorwaarde is voor het telen of produceren van een fatsoenlijk product.

Plus is niet de goedkoopste supermarkt maar groeit als kool, mede door hun verantwoord-programma. Je kunt daar alleen koffie, thee, bananen e.a. kopen waar de leverancier een faire prijs voor ontvangen heeft. Daar verkondigde ik onlangs, zij het aarzelend, dat ik verwacht dat consumenten afstand zullen nemen van dumpprijzen voor voedsel. Dit blijft natuurlijk een heikel onderwerp, maar ergens is er naar mijn gevoel iets aan het kantelen. Natuurlijk leidt de media aandacht voor acties van Franse, Belgische en Duitse boeren voor de extreem lage varkensvlees- en melkprijzen nu weer tot het gevoel dat er iets niet klopt.
Consumenten geven procentueel waanzinnig weinig! (15%) geld uit aan voedsel. Het is erg goedkoop geworden, en nergens in Europa zo goedkoop als in Nederland.

Meer dan 25 jaar terug is Max Havelaar opgericht. Toen beseften we heel goed dat individuele koffieboertjes geen partij waren voor tussenhandelaren en multinationals. Door een prijsgarantie te hanteren konden we hen een bestaansminimum bieden. De afgelopen jaren heb ik af en toe het gevoel gehad dat zo’n initiatief ook voor Nederlandse boeren, tuinders en vissermannen noodzakelijk is. Dus een Max Havelaarkeurmerk voor uien, varkensvlees, melk, aardappelen, graan en vis?
Het afgelopen decennium zagen we in de markt veel prijserosie. Er zijn in Nederland nou eenmaal erg veel supermarkten. En die concurreren vooral met prijsaanbiedingen, dat trekt klanten. En die klanten zijn onderhand zo opgevoed dat een deel alleen nog maar op prijsprikkels reageert. Action, Primark en Lidl zijn zo in korte tijd ongekend populair geworden. Maar dat zijn de Voedselbanken ook, dus zie ik dat ook als armoede signaal. En bij Action en Primark gaat het veel om beleving. Containers vol hebbedingetjes die net niet gratis worden weggedaan. Ik zie dat dan ook als een soort herontdekking van de markt, waar uw gulden een daalder waard is. Maar dan onder een dak en met merknaam. En met een veel spannender assortiment. Bij Lidl hebben ze gewoon goed begrepen dat veel consumenten helemaal niet willen nadenken over de keus uit 30.000 producten. Dat kan handiger en dus goedkoper. En verder begrijpen ze iets van kwaliteit en zijn goed in pr. En in onderhandelen, zo vermoed ik…

Om iets aan die dumpprijzen te veranderen moet er op meerdere punten geschakeld worden. Er is niet zoiets als een simpele oplossing voor het probleem. Temeer daar het prijsmechanisme ontegenzeggenlijk efficiency stimuleert. Mansholt begreep 50 jaar terug al als geen ander dat er ook wat rust op het prijzenfront nodig is, schreef Frank Westerman, in ‘De Graanrepubliek’. Hollanders combineren de eigenschappen van dominee’s en kooplieden. Kortom, mooie verhalen voor de laagste prijs. Het handelsgen zit historisch zo stevig verankerd, dat er altijd weer ontsnappingsroutes gevonden zullen worden. Maar het is vanuit duurzaamheid, kwaliteitsdenken en vanwege het machtsevenwicht verstandig eindelijk te schakelen. En het pure marktdenken weer van gezonde kaders te voorzien.

Ik heb een paar suggesties: het zou van wijsheid getuigen voedsel niet meer beneden de kostprijs aan te bieden. Kortom, producten niet meer met verlies te verkopen. Dat is overigens eenvoudiger gezegd dan gedaan. En zoiets onderling afspreken is nog ingewikkelder. Maar hier zit wel de kern. De voedselketen moet zo transparant mogelijk worden. We moeten zien waar ons eten vandaan komt. Dan kan verlies ook niet meer anoniem worden afgewenteld op de leverancier, of op de dieren of het milieu. Overigens zou de overheid hier het voorbeeld kunnen geven, als er één partij is die door tenderen de prijs omlaag schroeft…

Door zoals Dick Boer stelde als retailer meer uit te leggen over de prijs en de kwaliteit van eten, helpen we de consument een beetje. Want die snapt er vaak niets meer van. Een flesje kraanwater met een leuke opdruk kost 1,50 euro en een pak melk of sinasappelsap de helft of een derde daarvan. Een ei kost hetzelfde als 50 jaar terug. Voor de prijs van 1 ons vlees bij mijn kwaliteitsslager krijg ik een kilo bij de knaller. Door steeds uit te leggen waar ons eten vandaan komt en hoe en met hoeveel zorg het geteeld of geproduceerd wordt creëren we begrip voor en inzicht in kwaliteit.

Veel consumenten beginnen steeds beter te begrijpen hoe ons voedsel geproduceerd wordt. Door kortere ketens, uitleg wie de leverancier is en hoe die werkt. Doordat een miljoen mensen de open boerderijdagen bezocht hebben. Door keurmerken als Beter Leven, Milieukeur, Biologisch, blogs als Foodlog en alle media aandacht snapt men beter dat kwaliteit zijn prijs kent. In de voorbije decennia leek prijserosie van voedsel door de vrije markt, een welhaast onaantastbaar fenomeen. De afgelopen jaren zie ik daar kanteling in ontstaan. Doordat een groep consumenten resoluut kiest voor beter en eerlijker eten, tegen een faire prijs. Die dan ook niet de allerlaagste behoeft te zijn. En om foodbedrijven te helpen niet meer tegen dumpprijzen te verkopen lijkt het mij hoog tijd dat er een nieuwe consumentenvereniging wordt opgericht. Niet gericht op het aanbevelen van boodschappen mandjes met de laagste prijs. Maar juist op het ‘afprijzen’ van al dat voedsel wat geen ‘faire prijs’ kent.


Thank you for your registration!
Invalid email address Back